Październik – miesiąc świadomości ADHD. Kiedy warto zgłosić się na diagnozę?

Październik to miesiąc świadomości ADHD. To dobry moment, aby przyjrzeć się bliżej temu, czym jest ADHD, jak może wyglądać u dzieci, młodzieży i dorosłych oraz kiedy warto rozważyć profesjonalną diagnozę. Co ważne, ADHD może wyglądać inaczej u każdego człowieka. Dlatego diagnoza powinna uwzględniać wiek, historię rozwoju oraz indywidualne funkcjonowanie danej osoby.

Czym jest ADHD?

ADHD, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, jest zaburzeniem neurorozwojowym. Nie oznacza jednak wyłącznie nadmiernej ruchliwości. ADHD może wiązać się również z trudnościami z koncentracją, organizacją, planowaniem, kontrolą impulsów czy regulacją emocji.

ADHD u dzieci – na co zwrócić uwagę?

U dzieci ADHD może przejawiać się trudnościami z koncentracją, łatwym rozpraszaniem się, zapominaniem poleceń, problemami z organizacją, impulsywnością czy nadmierną ruchliwością. Czasami pojawiają się również trudności z wyciszeniem, regulacją emocji i wykonywaniem zadań wymagających dłuższego skupienia.

Nie każde dziecko, które jest ruchliwe, rozkojarzone lub ma trudności w nauce, ma ADHD. Podobne objawy mogą mieć również inne przyczyny. Jeśli jednak trudności utrzymują się i wpływają na funkcjonowanie dziecka w domu, przedszkolu lub szkole, warto skonsultować je ze specjalistą.

W Centrum Diagnozy i Terapii Dobre Miejsce we Wrocławiu prowadzimy diagnozę ADHD dzieci od 6. roku życia.

ADHD u dziewczynek

ADHD nie zawsze jest łatwo zauważalne. U dziewczynek częściej mogą dominować trudności z koncentracją, organizacją i funkcjonowaniem w szkole, bez wyraźnej nadruchliwości. Z tego powodu objawy mogą przez długi czas pozostać niezauważone.

ADHD u młodzieży

W okresie dorastania rośnie liczba obowiązków i wymagania dotyczące samodzielności. Właśnie wtedy trudności związane z ADHD mogą stać się bardziej widoczne.

Nastolatek może mieć coraz większe trudności z planowaniem nauki, organizacją czasu, pamiętaniem o terminach, rozpoczynaniem i kończeniem zadań czy koncentracją podczas nauki. Mogą pojawić się również impulsywność i trudności z regulacją emocji.

Czasami rodzice zauważają, że „wcześniej jakoś sobie radził, ale teraz wszystko zaczęło być trudniejsze”. Wzrost wymagań może ujawnić trudności, które wcześniej były częściowo kompensowane.

ADHD u dorosłych – czy diagnoza jest możliwa?

Tak. ADHD może zostać zdiagnozowane również u osoby dorosłej.

U dorosłych objawy często nie przypominają stereotypowego obrazu nadpobudliwego dziecka. Mogą dotyczyć przede wszystkim koncentracji, organizacji, planowania, zarządzania czasem i kończenia rozpoczętych zadań. Niektóre osoby doświadczają również impulsywności, trudności w regulacji emocji, częstego zapominania czy poczucia ciągłego chaosu w codziennym życiu.

U części osób ADHD pozostaje nierozpoznane przez wiele lat. Dopiero w dorosłości pojawia się pytanie, dlaczego mimo starań tak trudno jest organizować codzienne obowiązki, skupić się na pracy czy doprowadzać zadania do końca.

Na czym polega diagnoza ADHD?

Diagnoza ADHD nie opiera się na jednym teście. Jest to proces, podczas którego specjalista analizuje obecne trudności, historię rozwoju oraz funkcjonowanie w różnych obszarach życia.

W przypadku dzieci i młodzieży w procesie diagnostycznym wykorzystujemy m.in. kwestionariusz Conners 3 oraz test EXAT. Narzędzia te są elementem szerszej oceny diagnostycznej, która obejmuje również szczegółowy wywiad oraz analizę funkcjonowania dziecka lub nastolatka.

W przypadku diagnozy ADHD dorosłych ważnym elementem procesu jest DIVA-5 – ustrukturyzowany wywiad diagnostyczny dotyczący ADHD u osób dorosłych. Pozwala on szczegółowo przeanalizować objawy ADHD zarówno obecnie, jak i w okresie dzieciństwa.

Po zakończeniu procesu diagnostycznego omawiane są wyniki oraz wnioski. W razie potrzeby specjalista może również wskazać dalsze formy wsparcia.

Kiedy warto zgłosić się na diagnozę ADHD?

Warto rozważyć konsultację, jeśli trudności z koncentracją, organizacją, planowaniem, impulsywnością lub regulacją emocji utrzymują się od dłuższego czasu i wpływają na codzienne funkcjonowanie – w domu, szkole, na studiach, w pracy lub w relacjach.

Diagnoza ADHD nie jest tylko szukaniem etykiety. Może pomóc lepiej zrozumieć swoje trudności i znaleźć sposoby skuteczniejszego funkcjonowania.