Diagnoza ADHD dzieci, młodzieży i dorosłych
Czym jest ADHD?
ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi) jest zaburzeniem neurorozwojowym, które wpływa na sposób regulowania uwagi, kontroli impulsów oraz organizacji codziennego funkcjonowania. Może objawiać się trudnościami z koncentracją, impulsywnością, problemami z planowaniem i organizacją, nadruchliwością oraz trudnościami w regulacji emocji. Objawy ADHD mają różne nasilenie i mogą wpływać na funkcjonowanie w szkole, pracy, relacjach z innymi oraz wykonywanie codziennych obowiązków.
Obraz ADHD zmienia się wraz z wiekiem – objawy mogą wyglądać inaczej u dzieci, młodzieży i osób dorosłych. Z tego względu proces diagnostyczny jest dostosowany do wieku osoby badanej oraz uwzględnia specyfikę jej funkcjonowania w różnych obszarach życia. Celem diagnozy jest nie tylko potwierdzenie lub wykluczenie ADHD, ale także lepsze zrozumienie zgłaszanych trudności i wskazanie możliwych form dalszego wsparcia.
Diagnoza ADHD dzieci i młodzieży
1. Jak wygląda proces diagnozy?
- Pierwsze spotkanie – wywiad z rodzicami/opiekunami
Podczas pierwszej wizyty przeprowadzany jest szczegółowy wywiad dotyczący rozwoju dziecka, jego funkcjonowania w domu, w szkole oraz zgłaszanych trudności. Rodzice lub opiekunowie otrzymują również do wypełnienia kwestionariusze Conners 3®, które pozwalają ocenić nasilenie objawów ADHD oraz funkcjonowanie dziecka w różnych obszarach życia. Wyniki kwestionariuszy stanowią ważny element procesu diagnostycznego. - Drugie spotkanie – konsultacja z dzieckiem lub nastolatkiem
Drugie spotkanie obejmuje przeprowadzenie badania z wykorzystaniem kwestionariusza EXAT – wystandaryzowanego narzędzia wspomagającego diagnozę ADHD u dzieci i młodzieży. Badanie pozwala na ocenę nasilenia objawów związanych z uwagą, impulsywnością i nadaktywnością oraz ich wpływu na funkcjonowanie dziecka w różnych obszarach życia. Wyniki stanowią istotny element całościowego procesu diagnostycznego. - Trzecie spotkanie – omówienie wyników i podsumowanie diagnozy
Na ostatnim spotkaniu omawiane są wyniki przeprowadzonej diagnozy. Rodzice otrzymują pisemny opis wyników diagnozy wraz z wnioskami oraz – w razie potrzeby – zaleceniami do dalszej pracy i wsparcia dziecka.
Wykorzystane narzędzia diagnostyczne:
W procesie diagnozy korzystamy ze standaryzowanych kwestionariuszy, takich jak:
- kwestionariusze Conners 3®
- kwestionariusze EXAT
Pozwala to uzyskać pełniejszy obraz funkcjonowania dziecka w różnych środowiskach.
Diagnoza ADHD dorosłych
1. Jak wygląda proces diagnozy?
- Pierwsze spotkanie – wywiad diagnostyczny
Podczas pierwszej konsultacji przeprowadzany jest szczegółowy wywiad dotyczący zgłaszanych trudności oraz ich wpływu na codzienne funkcjonowanie. Omawiane są obecne objawy, historia ich występowania, przebieg edukacji, pracy zawodowej, relacji interpersonalnych oraz inne informacje istotne dla procesu diagnostycznego. - Drugie spotkanie – badanie narzędziem diagnostycznym DIVA-5
Drugie spotkanie obejmuje przeprowadzenie DIVA-5 (Diagnostic Interview for ADHD in Adults) – ustrukturyzowanego wywiadu diagnostycznego, opartego na kryteriach DSM-5. Narzędzie pozwala na szczegółową ocenę objawów ADHD zarówno w okresie dzieciństwa, jak i w dorosłości, a także ich wpływu na funkcjonowanie w różnych obszarach życia. - Trzecie spotkanie – omówienie wyników i podsumowanie diagnozy
Na ostatnim spotkaniu omawiane są wyniki przeprowadzonej diagnozy. Osoba badana otrzymuje pisemną opinię psychologiczną zawierającą opis procesu diagnostycznego, wnioski oraz – w razie potrzeby – zalecenia dotyczące dalszego postępowania, konsultacji specjalistycznych lub terapii.
Wykorzystane narzędzia diagnostyczne:
W procesie diagnozy wykorzystujemy wystandaryzowane narzędzie diagnostyczne:
- DIVA-5 (Diagnostic Interview for ADHD in Adults).
Jest to ustrukturyzowany wywiad diagnostyczny opracowany do oceny ADHD u osób dorosłych, zgodny z kryteriami diagnostycznymi DSM-5. Umożliwia kompleksową ocenę objawów występujących zarówno w dzieciństwie, jak i obecnie oraz ich wpływu na codzienne funkcjonowanie.